Zoek nieuwe dingen bewust op: plan er ruimte voor in je agenda

‘Da’s toevallig’ zei Jason toen ik zei dat ik in Zwolle woon en Kennisfestival-compagnon Rudie in Deventer, ‘ik kom namelijk uit Raalte en dat ligt daar precies tussenin.’ Laten Rudie en ik elkaar nou juist uit Raalte kennen vertel ik opgewekt. Daar zaten we allebei op de middelbare school. Dat blijkt ondanks een naamswijziging dezelfde school als waar Jason heen ging, dus er is gelijk een klik. ‘We hebben wel meer overeenkomsten’ zegt Jason vervolgens enthousiast, want hij blijkt de website van het Zelfkritisch kompas goed bekeken te hebben en vertelt dat hij het concept Wunderkammer ook veel gebruikt. Ik had daar een pagina over op de website opgenomen, omdat ik het idee ‘je gedachten bewaren in een online Wunderkammer’ mooi vond.

‘Ik gebruik het Rariteitenkabinet ook veel, vaak in fysieke om object gebaseerd te leren.’

 

Leg eens uit, vraag ik

‘Dat is een begrip in de museum- en onderwijswereld.’

Een krachtige leermethode die gebruikmaakt van fysieke objecten om leerlingen actief te betrekken, hun nieuwsgierigheid te prikkelen en kritisch denken te stimuleren Google ik snel terwijl Jason verder vertelt.

‘Ik heb er ook een oud naaikistje voor, waar ik dingen in bewaar en waarbij je kunt nadenken of het wat zou kunnen zijn en daarmee je -eigen ik- onderzoekt. Door een object in het kistje te doen lok je nieuwsgierigheid en onderzoekend gedrag uit.’

Ja, dat triggerde mij toen ik de Wunderkammer ontdekte in het Drents Museum

‘Dat is iets interessants. Je kijkt naar hoe we het liefst iets nieuws onderzoeken. Welke keuzes maak je? Waar kies je niet voor? Hoe onderzoek je het liefst? Kijk, ik las op de site van het kompas, dat jij een appgroepje hebt om nieuwe dingen te ontdekken. Een ander is het liefst alleen. Als je jouw ‘ik’ beter leert kennen, weet je ook hoe je het beste blijft leren.’

Hoe werkt dat dan?

‘Nieuwsgierigheid is blijven bewegen. Soms fysiek en soms mentaal. Dus ik begin een opdracht ook altijd met kijken naar hoe jij het liefst beweegt. Ga maar na ook, sommige mensen voelen direct heel vertrouwd, zonder dat je ze eigenlijk kent. Ik wil dan weten hoe dat komt. Het begint daarom altijd met begripsonderzoek. We hebben het bijvoorbeeld ook vaak over een nieuwsgierig aagje. Dus nieuwsgierigheid heeft ook een negatieve kant, terwijl het een vertrekpunt is voor alles. Dat intrigeerde mij en daardoor ben ik begonnen met delen van gedachten. Vijf of zes jaar geleden kreeg ik ineens de vraag om er over te komen vertellen en nu is het mijn beroep geworden.’

Dat is geweldig. Is er veel vraag naar?

‘Ja, hoewel het in het bedrijfsleven vaak nog een ‘nice to have’ is. Nieuwsgierigheid is een woord met een imagoprobleem, wat ik net al zei, soms kleeft er wat negatiefs aan. Jij spreekt op de website over het kompas over ‘curiosity’. En dat is het mooie van de Engelse taal. Je hebt ook het woord ‘nosey’.  Dan heb je dus twee termen terwijl we in Nederland we maar één woord hebben. Dus dan kan je het ook negatief uitleggen. In Engeland heb je dat niet. Maar van het positieve uitgaande is het belangrijk dat je selectief nieuwsgierig bent. De valkuil is dat je overal nieuwsgierig naar bent. Je hebt dus inderdaad een kompas nodig, knopjes om aan te draaien. Zoals ‘hoe diep wil je gaan?’. En ’hoe ver sta je open voor het nieuwe?’. Dat verschilt per persoon. Ik ga goed op hapklare brokken. Een moeilijk boek met alleen maar tekst kan ik alleen maar oppakken als ik iets echt wil weten. Maar op het eerste niveau, is het veel laagdrempeliger. Dat kan een kort filmpje zijn of alleen een tekstje, maar een heel dik boek lukt mij bijna niet. En met mij velen, maar er zijn ook mensen die graag een dik boek lezen.’

En hoe ga jezelf selectief te werk?

‘Het is een struikelblok dat er in mijn werk zo veel haakjes zijn, zodat ik inderdaad soms een rem moet zetten. Ook als er niet echt een reden voor is. Als dat filteren niet lukt dan laat je het soms eerst gewoon gaan en dan komt het wel weer terug als het echt belangrijk is. Ik ga ervan uit dat als ik het wil, het wel gebeurt.  Dus als het nu niet gebeurt, wil ik het niet graag genoeg.’

Ja ik herken het wel dat ik vaak dingen in mijn url-balk laat staan, maar het toch vaak niet lees dan, omdat het te veel is.

‘Ha ja, precies dat ja. Klik het maar eens weg, dan vind je het wel terug in je geschiedenis als je er echt wat mee wil. Soms moet er een rem op nieuwsgierigheid. Je moet ook tijd maken om dat ene boek nu echt te gaan lezen. Houvast creëren werkt dan heel goed. Vijf of zes dingen tegelijk doen is prima, maar dan is de kans groot dat je Leonardo da Vinci achternagaat. Een groot uitvinder, maar die maakte ook veel niet af.’

Dus daar zit ook jouw struikelpunt?

‘Ja, een beetje discipline… dat is ook mijn uitdaging. Dat is ook nodig. Niet alles tegelijk. Het is ook een afweging van energie. Instagram en Tiktok, ik zit erop voor spontane ontdekkingen. Het is vaak zo laagdrempelig, maar nieuwe boekpublicaties of een goed onderzoek vind ik daar niet. Wel lifehacks soms of avonturen van mensen die heel inspirerend zijn. Op de een of andere manier cureer je toch wat tot je komt. Daardoor is het nog een beetje relevant. Ik hoef er zakelijk niet per se wat mee, maar privé misschien wel.’

En dan even een link naar nieuwsgierigheid. Hoe leg je die?

‘Nieuwsgierigheid hangt er overheen. Over alles eigenlijk. Dat zie je ook terug in het onderwijs. Als je niet nieuwsgierigheid bent, gaat het brein niet aan. Kijk, je kunt soms ook niet nieuwsgierig zijn. Dan is het interessant om van je zelf te weten hoe je aangaat. Bijvoorbeeld op een bepaald thema of door de manier waarop je het doet. Het wordt het makkelijker als je het zelf kunt prikkelen.’

Heb je een voorbeeld?

‘Bij ieder bedrijf moet je wel eens een nieuw softwaresysteem leren. Dat is vaak een moetje. Dan kun je wel beslissen hoe je het wil leren. Pak je de handleiding erbij?

Of duik je er liever in? Dat zijn twee verschillende manieren. Neem je de verkeerde manier, dan kan je het een heel naar proces worden. Als je nieuwsgierig kunt worden naar een verandering, kun je die makkelijker tot je nemen. Iedereen heeft een andere mix, waardoor de één bijvoorbeeld aangaat op complexiteit en de ander juist uit. Of stel dat je een brainstorm wil doen in je team. Sommigen willen vijf minuten zelf nadenken, terwijl anderen gelijk met de groep aan de slag willen. De vraag is dan ‘geef je iedereen die ruimte als organisatie?’. Samen ontdekken hoe jij en jouw collega’s het liefst nieuwsgierig zijn is hiervoor een mooi begin’.’

Allebei moet kunnen

‘Nieuwsgierigheid is alles van -niet weten- naar -wel willen weten-. Dat komt heel vaak voor. Als je een brede nieuwsgierigheid hebt kun je heel breed haakjes maken.

Als je heel smal bent, ben je specialist. Maar je hebt beide nodig. Hoe vaak luister je een muziekgenre dat je normaal niet luistert? Je smaak verleggen gebeurt niet vaak, want, mensen blijven graag in de comfortzone. Maar als je dat een keer geproefd hebt wat je nog nooit gegeten hebt, dat onbekende bandje ontdekt hebt, dan blijkt dat juist fantastisch te zijn. Zo fantastisch dat je dat bewust gaat doen. Op zoek naar nieuwe dingen. Ikzelf bijvoorbeeld zoek dat één keer per maand bewust op. Dan eet ik iets dat ik nog nooit geproefd heb, of ga in jouw geval naar een bandje dat je anders niet zou luisteren. Of heel simpel, lees een artikel uit een blad dat je anders niet leest.’

Dat zou inderdaad iedereen moeten doen

‘De museumjaarkaart is er een voorbeeld van. Als je die hebt, ga je ook eens naar een museum waar je normaal niet komt. Natuurlijk omdat het je niks kost en je er toch in de buurt bent. Dat laagdrempelige helpt hierbij. Dat moet je ook voor jezelf creëren. Nieuwe dingen laagdrempelig magen voor jezelf. Bijvoorbeeld door er gewoon ruimte in je agenda voor te plannen. Een abonnement of een seizoenkaart in het theater is hetzelfde verhaal. Het jammere is dat het vaak pas gebeurt na je pensioen.’