Smaak is jouw kijk op de wereld

Je kunt alles volgen, maar wat kies je? De achtergrond van Rudie Jansman als veranderspecialist en organisatieontwikkelaar komt nog altijd van pas. Veranderen betekent voor hem van A (heden) naar B (gewenste situatie of ambitie) op de manier van B.

Die manier van denken zie je ook terug in het ontwerp van het Grootste Kennisfestival, waarvan hij samen met Kornelis Wetsema mede-oprichter, programmamaker en organisator is. Thema’s als innovatief organiseren, veranderen, nieuwe vormen van besturen worden vaak aangeboden in de bekende congresvorm. Terwijl die vorm helemaal niet past bij die thema’s.

Rudie koos bewust voor een andere aanpak. Vanuit het idee dat de vorm moet passen bij de inhoud. Daarom geen programma dat van bovenaf wordt uitgestippeld, maar een omgeving waarin professionals zelf kiezen, meedoen en mede vormgeven. Want past bij thema’s als zelforganisatie, persoonlijk leiderschap en eigenaarschap en bij professionals die zelf verantwoordelijkheid nemen voor hun ontwikkeling. Die overtuiging vormt het festival.

Cureren ordent het bestaande. Een standpunt verschuift het.

Een eigen kijk op de wereld

Zoe Scaman maakt een scherp onderscheid tussen cureren en een standpunt innemen. Als zelfs je favouriete strateeg erover schrijft, dan weet je dat je iets te pakken hebt. Ik volg het onderwerp Smaak nu al geruime tijd en het wordt steeds gelaagder. Ze schrijft in Taste Test: Encrusting the Tortoise, het volgende:

Taste is discovery. Taste is editing. Taste is the long, private, often embarrassing process of figuring out what you actually like, as opposed to what you’ve been trained to approve of. It requires getting it wrong, a lot. Wearing something ugly. Loving the work of art all your friends hate. Sitting with a piece of music that makes no sense until, three years later, it suddenly does. Taste is accumulated through contact with the world, not through the production of moodboards.

Cureren betekent kiezen uit wat er al is. Ideeën, trends, stijlen of werk van anderen selecteren en bij elkaar brengen met gevoel voor smaak en context. Een standpunt gaat verder. Dat begint niet bij wat er al bestaat, maar bij een eigen kijk op de wereld, volgens Zoe.

Van daaruit ontstaan nieuwe vormen, verhalen en perspectieven. Het bevestigt niet alleen wat al bestaat, maar herschikt en verruimt het. En daarom schuurt een goed perspectief soms een beetje. Het trekt je aan, maar zet je ook aan het denken: waarom raakt dit mij eigenlijk?

Dat is precies wat de 4 samenhangende aspecten focus, vertrouwen, smaak en creatie van het Zelfkritisch Kompas ook betogen. Uiteindelijk gaat het Zelfkritisch Kompas om het doen, zelf iets toevoegen om nieuwe betekenis te creëren.

Ik zie Smaak als een persoonlijk ecosysteem van betekenis. Het gaat om wat je selecteert en waarom. Smaak is een persoonlijk filter dat patronen ziet in chaos, intuïtief aanvoelt wat telt. Smaak is geen passieve uiting van de ‘juiste merken of personen’, maar een actieve daad van positie kiezen en nodigt uit tot actie, zoals bij het Grootste Kennisfestival.

Maatschappelijk en Mens-centraal

Mensen komen juist naar ons festival omdat het een bepaalde kleur heeft, vertelt Rudie. “Het Grootste Kennisfestival heeft een warm, dicht bij de mens, maatschappelijk betrokken tintje. Het is onze kijk op de onderwerpen, sprekers, muziek en vormgeving. Uiteraard zorgen we voor een goede balans tussen de diverse elementen. Maar we gaan zeker niet alleen voor mainstream items die iedereen wel okay vindt, nee wat ons betreft moet het ook een beetje schuren en spannend zijn. En die vernieuwende elementen dienen zich altijd wel aan, daar heb ik vertrouwen in. Met zo’n bril geven we ons programma vorm. Ook kiezen we bewust voor een ‘proeverij’ insteek dan dat we volledig onderwerpen uitdiepen. Het Kennisfestival en haar onderwerpen vormen een trigger voor de bezoeker die er vervolgens zelf mee aan de slag kan.”

Zelfkritisch Kompas

Dat sluit aan bij het Zelfkritisch Kompas. In een wereld van eindeloze informatie heb je een innerlijk kompas nodig. Het Zelfkritisch Kompas helpt je navigeren aan de hand van vier elementen: focus, vertrouwen, smaak en creatie. Voor strategen, makers en leiders betekent dat: niet alleen reageren op informatie, maar leren zien wat er écht toe doet. Zodat je niet alleen volgt wat algoritmes tonen, maar zelf betekenis creëert.

Ik vraag Rudie welk onderdeel van het kompas hij het meest aansprekendst, belangrijk of spannendst vindt. Eigenlijk allemaal, is het antwoord. Als er echt moet worden gekozen: smaak en creatie. “Als je filters niet goed werken of je hebt moeite met selecteren in de informatie-overload waarin we nu zitten, dan ben je stuurloos. Dus ja, een scherper kompas lijkt me fijn. Een manier om dat te stimuleren is toch betere time-management. Beter werken met focus. Alle vinkjes en bleepjes uitzetten en proberen berichtjes te bekijken wanneer het mij uitkomt. Op die manier krijg ik wel betere output”.

Rudie kent natuurlijk ontzettend veel inspirerende mensen. Wie zou jij het podium willen geven omdat diegene zelfkritisch denken en doen stimuleert, een beetje in lijn als het Zelfkritisch Kompas? Dolf Janssen heeft een mooie lezing over tijd. Hij zelf gaat hier heel bewust mee om en creëert daarmee veel tijd. Dat is boeiend om te horen. Bewust kanalen opzoeken waar je normaal niet snel zou kijken, is een andere tip van Rudie. Bewust bruggen slaan tussen uiteenlopende onderwerpen en kruisbestuiven. Het draagt allemaal bij aan het ontwikkelen van een eigen innerlijk kompas.

Rust en geluk kunnen het ultieme effect van een Zelfkritisch Kompas zijn. Ik vind het een fantastische afsluiting van dit artikel. Meer creativiteit en welzijn. Leren omgaan met wat er op je afkomt en bewust je eigen kleuring erop zetten, dat is goed voor ieders welzijn. Met die woorden nemen Rudie en ik afscheid van elkaar. Ik kijk weer uit naar een nieuwe editie van het Kennisfestival op 18 juni in Deventer.

Dagelijkse micro-oefening

Start vandaag al met het aanscherpen van je zelfkritisch kompas. Begin klein door je notificaties uit te zetten (focus). Bekijk je feed met ‘smaak’: wie hebben een eigen perspectief, wat schuurt en is vernieuwend (blijven volgen). Wat is jouw mening erover? (train je eigen smaak). Wat voegt niets toe (stoppen met volgen). Dit is je Zelfkritisch Kompas in actie, van passief volgen naar actief co-creatie.

image credit: Tim Leberecht, The Superpower of Curation