De 3 c’s die raken aan de 4 hoeken van het kompas

Voordat we de term Zelfkritisch kompas bedachten, hadden we al wel allerlei dingen verzameld. Ik probeerde dat in een tekening te vatten. Ik houd van modelletjes en ezelbruggetjes. Met Rudie Jansman samen bedacht ik ooit al een keer een kwadrantenmodel voor overheidscommunicatie en toen social media in zwang raakte had ik daarvoor 5 c’s bedacht en uitgewerkt. Nu had ik een oude poster omgedraaid en op de achterkant zitten tekenen en schrijven. In het midden stond de information overload en erom heen de 4 pijlers zoals ze nu ook het kompas vormen: vertrouwen, smaak, creatie (toen eerst nog perception architecture) en focus. Aan de zijkant stond al iets van zelfkritisch en kompas, maar later bedachten we pas om dat tot één ding te combineren en juist centraal te zetten. Overal stonden verder losse kreten die zo langzamerhand in allerlei verschillende artikelen en blogs op deze site wel op z’n plaats vallen. Maar over de 4 hoeken heen had ik een driehoek getekend met op de 3 punten curation, curiosity en connectivity. Curation raakt aan perception architecture dat we later hebben omgedoopt tot creatie.

Deze drie termen komen uit een artikel dat Tom Vander Ark schreef nadat hij ze formuleerde in een podcast van Ed Olson, de Pro G Markets podcast. Paula ontdekte het artikel en achteraf gezien werd het één van de drivers achter het kompas. In de podcast draaide het om de vraag ‘Wat zou mij onvervangbaar maken in een AI-wereld?’. De drie C’s die Vander Ark beschreef, waren hier op zijn antwoord. In het artikel licht hij het als volgt toe.

Hij zegt gelijk al dat Curatie meer is dan alleen scrollen en reposten. Het is zoals hij zegt een vorm van auteurschap, waarbij het gaat om het kiezen van de toon en de invalshoek van de onderliggende boodschap. Wij hebben op basis hiervan één van de hoeken van het kompas creëren genoemd. Je kunt er veel meer over lezen als je op dat deel van de site kijkt, maar ook bij de artikelen over het kompas zelf gaat het er over. Want zelf creëren is een super belangrijk onderdeel van ons verhaal. Als je zelf al niks kan met de dingen, die je leest dan is het sowieso zinloos om het door te sturen.

De tweede C van Curiosity die hij aanhaalt (nieuwsgierigheid) gaat verder op de eerste, op cureren. Om dat goed te doen geeft hij aan, heb je een grote bibliotheek nodig waar je uit kan putten. En nieuwsgierigheid is nodig om die enorme bieb op te bouwen. Je zou het misschien zelfs een Wunderkammer kunnen noemen. Maar zegt hij, je moet er ook voor open staan om buiten je comfortzone te stappen. Eigenlijk zegt hij letterlijk dat je ideeën moet najagen, die niet direct of een voor de hand liggend resultaat opleveren. Ik voel dan ook een link met de niet lineaire focus die wij als een tweede hoek van ons kompas zien. Dat gaat daar ook over. Nieuwe dingen bekijken en lezen en daarmee verbindingen leggen, zodat uit die nieuwe dingen die je leest en ziet weer nieuwere dingen ontstaan. Ben je ook weer bij de vorige c, die wij creatie hebben genoemd. Letterlijk wat Tom Vander Ark zegt: ‘nieuwsgierigheid vergroot je creatieve bereik, waardoor je verbanden kunt leggen, soms tussen totaal verschillende genres, die anderen niet eens zien.”

Nummer drie is Connectivity en dat gaf mij gelijk het gevoel dat het past bij het kompas, want dat gaat natuurlijk over vertrouwen. Ook een van de hoeken of pijlers ervan. Het app-groepje dat ik in het algemene artikel over het Zelfkritisch Kompas beschreef waarin we artikelen, liedjes, films en voorstellingen met elkaar delen is natuurlijk helemaal gebaseerd op die connectiviteit. In het artikel zegt hij dat het betekent dat je warmte, nieuwsgierigheid en daadkracht toont. Misschien wel dat jij degene bent die de groep samenbrengt, die anderen het gevoel geeft dat ze slimmer zijn als ze met je samenwerken, of dat ze meer zelfvertrouwen hebben omdat jij aan het project meewerkt. Maar dat hoeft van mij niet eens. Vertrouwen dat als één van deze groep wat deelt, je er echt wat mee moet is voor mij het belangrijkst. Dat geeft hij ook aan als hij schrijft dat wanneer anderen zien dat je er echt voor gaat, vertrouwen ze erop dat je een stapje extra zet, aandacht besteedt aan de cruciale details en persoonlijke verantwoordelijkheid neemt. Precies hoe ik er over denk.

Prachtig vind ik het als hij over curatie schrijft dat het cruciaal is in het tijdperk van algoritmes. Vervolgens haalt hij het boek Filterworld van Kyle Chaka aan die natuurlijk terecht signaleert dat algoritmische aanbevelingen verslavend zijn, omdat ze je eigen culturele, politieke en sociale vooroordelen subtiel bevestigen en je omgeving vervormen tot een spiegelbeeld van jezelf, terwijl ze hetzelfde doen voor iedereen om je heen.

Vander Ark schrijft dat hij daar bang van werd. En dat snap ik. Het idee dat jouw beeld van je eigen leven, zoals je dat via internet beleeft, een fictie is die door de feeds is gevormd, vind ik ook angstaanjagend. Je moet dus niet klakkeloos blijven scrollen door je sociale media, maar zelf actief controle behouden over wat je ziet en vooral wat mij betreft wat jou raakt. En natuurlijk heb je dat niet in de hand, wanneer je wordt geraakt, maar ik denk wel dat je invloed hebt op wanneer je dat sowieso niet wordt.